Ангилал

Судлаачийн тэмдэглэл

Судлаачийн тэмдэглэл бол аймшгийн уран зохиолын хамгийн хуучин бөгөөд хамгийн итгэмээр хэлбэрийн нэг. Түүхийг эмоцгүй, хуурай, огноотой, хэмжилттэй хэлбэрээр бичих нь эсрэгээрээ айдсыг нэмэгдүүлдэг. Хүн баримт уншиж байгаа гэж итгэх тусам төгсгөлийн эргэлт илүү хүчтэй цохилдог. Монголд энэ хэлбэрт зориулсан материал маш их. Археологийн малтлага, геологийн хайгуул, уурхайн өрөмдлөг, ууланд хаагдсан судалгааны бааз, хуучин цаг уурын станц, хилийн бүсийн ажиглалтын цэг — эдгээр нь бүгд нэг ижил бүтэцтэй: цөөн хүн, урт хугацаа, тасалдсан холбоо, өдөр тутмын тэмдэглэл. Тэр тэмдэглэлийн хуудсууд яг ямар өдөр өөр болж эхлэв гэдгийг уншигч өөрөө анзаарах нь энэ төрлийн гол таашаал. Энэ ангилалд байнга давтагддаг нэг сэдэв бол "хөндөх ёсгүй байсан зүйлийг хөндөх". Малтлага нээгдэж, ам нээгдэж, битүүмжлэл задарч, хаалттай хэсэг рүү орох. Монгол уламжлалд булш, шарилын газар, тахилгын онгонд хүрэхгүй байх дүрэм маш хатуу бөгөөд энэ нь шинжлэх ухааны сониуч зантай шууд зөрчилддөг. Тэр зөрчил өөрөө бүрэн хэмжээний өгүүллэгийн эх үүсвэр болдог. Хоёр дахь давтагддаг сэдэв нь тусгаарлалт. Ажлын хэсэг гурав, дөрөв, тавуулаа хэдэн сар нэг дор байх үед хүмүүсийн хоорондын хамаарал өөрөө аймшгийн эх үүсвэр болж эхэлдэг. Хэн юу хэлснийг санахгүй байх, тэмдэглэлд байхгүй өдөр гарч ирэх, нэг хүний дурсамж бусдынхаас зөрөх. Бид энэ ангиллын түүхийг бичихдээ бодит судалгааны төсөл, бодит уурхай, бодит компанийн нэр ашиглахгүй. Мөн археологийн бодит олдворын талаар худал мэдээлэл тараахгүй байхыг чухалчилдаг — сонирхогчид түүхийг үнэн гэж ойлговол соёлын өвийн талаарх ойлголтыг гажуудуулна. Түүх бүрийн гарлын шошгыг анхааралтай уншина уу.